ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI: HIỂU ĐÚNG ĐỂ ĐIỀU TRỊ ĐÚNG

TỔNG QUAN VỀ ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI

Đông Cứng Khớp Vai - hay còn gọi là viêm dính bao khớp vai - là một tình trạng đau và cứng khớp vai, hạn chế vận động nghiêm trọng của khớp vai. Đông Cứng Khớp Vai thường xuất hiện ở người trong độ tuổi từ 40 đến 60, đặc biệt là ở phụ nữ. Những người mắc bệnh tiểu đường hoặc rối loạn tuyến giáp cũng có nguy cơ cao hơn. Dù vậy, bất kỳ ai, ở bất kỳ thời điểm nào, cũng có thể gặp phải tình trạng này. Đôi khi, Đông Cứng Khớp Vai khởi phát sau một chấn thương hoặc cuộc phẫu thuật vùng vai.

Người bệnh dần dần mất khả năng nâng tay, xoay vai hay thực hiện các động tác sinh hoạt hằng ngày như chải tóc, mặc áo, thậm chí với tay lấy đồ. Vật lý trị liệu, tập trung vào sự linh hoạt của khớp vai, là phương pháp điều trị chính được khuyến nghị. Trải qua giai đoạn triệu chứng tăng nặng, khớp vai thường bắt đầu dần hồi phục và cải thiện độ linh hoạt, có thể mất đến 3 năm để hồi phục hoàn toàn nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách.

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên khoa Cơ Xương Khớp, Chấn Thương Chỉnh Hình và Y Học Thể Thao - là một trong những chuyên gia đầu ngành tại TP. Hồ Chí Minh. Với nhiều năm kinh nghiệm ở vai trò Trưởng khoa và quản lý chuyên môn trong thăm khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, Bác sĩ Dương nhiều lần trực tiếp đảm nhiệm việc chẩn đoán và điều trị phù hợp cho từng trường hợp Đông Cứng Khớp Vai. Bài viết sau đây là chia sẻ của Bác sĩ Dương về bệnh Đông Cứng Khớp Vai để bạn có góc nhìn toàn diện hơn về bệnh này.

ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI LÀ GÌ?

Đông Cứng Khớp Vai xảy ra khi bao khớp quanh khớp vai dày lên, viêm dính và co rút, khiến khớp vai trở nên đau dữ dội và mất dần khả năng cử động. Cùng với đó, lượng dịch hoạt khớp bôi trơn khớp cũng giảm đi, khiến tình trạng đông cứng ngày càng trầm trọng.

Tình trạng này thường tiến triển qua 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 - Giai đoạn đóng băng: Đau tăng dần, biên độ vận động của vai giảm dần (6 tuần - 9 tháng)
• Giai đoạn 2 - Giai đoạn đông cứng: Giảm đau nhưng khớp vai gần như không thể cử động, các hoạt động hàng ngày có thể trở nên rất khó khăn (4 - 6 tháng)
• Giai đoạn 3 - Giai đoạn “tan băng”: Biên độ vận động dần cải thiện, bệnh thoái lui dần, việc hồi phục hoàn toàn sức mạnh và vận động thường mất nhiều thời gian (6 tháng - 2 năm)

AI DỄ BỊ ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI?

Trong quá trình thăm khám, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương thường gặp nhiều bệnh nhân bị hội chứng Đông Cứng Khớp Vai than phiền vai đau nhức kéo dài, dần dần cứng lại, không thể giơ tay lên hay xoay vai như trước. Phần lớn những bệnh nhân này ở độ tuổi từ 40 đến 60, và nữ giới là đối tượng dễ mắc hơn nam giới. Đặc biệt, những người mắc các bệnh lý sau đây gia tăng nguy cơ bị Đông Cứng Khớp Vai:

• Bệnh đái tháo đường: Những người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ bị đông cứng khớp vai cao hơn bình thường, mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Không chỉ vậy, ở bệnh nhân đái tháo đường, tình trạng cứng khớp vai không chỉ nghiêm trọng hơn mà còn dai dẳng hơn, khiến quá trình “tan băng” diễn ra chậm chạp hơn nhiều.

• Bệnh lý tuyến giáp (cường giáp, suy giáp)
• Parkinson, bệnh tim mạch

• Phẫu thuật hoặc chấn thương vai khiến khớp bị bất động lâu ngày. Để hạn chế nguy cơ bị đông cứng khớp vai, bệnh nhân nên được hướng dẫn vận động khớp vai càng sớm càng tốt sau khi bị chấn thương hoặc trải qua phẫu thuật vai

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI

Khớp vai đông cứng có thể gây đau, cứng và hạn chế vận động vai: đau âm ỉ, kéo dài ở vùng vai ngoài và cánh tay trên; đau tăng khi cử động tay, thường nặng hơn ở giai đoạn đầu của bệnh; mất dần khả năng nâng tay, đưa tay ra sau, xoay tay; gặp khó khăn trong sinh hoạt thường ngày như: mặc áo ngực, chải đầu, với tay lấy đồ, lái xe…

CHẨN ĐOÁN CỨNG KHỚP VAI NHƯ THẾ NÀO?

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương chẩn đoán tình trạng khớp vai đông cứng dựa trên các triệu chứng và các thủ thuật chẩn đoán bằng hình ảnh như chụp X-quang hoặc chụp MRI. Bác sĩ Dương sẽ khám lâm sàng để kiểm tra:

• Vận động thụ động: kiểm tra khớp vai bằng cách Bác sĩ thực hiện động tác di chuyển cánh tay của bạn theo nhiều hướng khác nhau để đánh giá xem có giới hạn vận động hay gây đau khi cử động không. Các chuyển động do Bác sĩ Dương thực hiện được gọi là vận động thụ động - tức là khớp vai được di chuyển mà bạn không cần tự dùng lực.
• Vận động chủ động: Sau đó, bác sĩ Dương sẽ yêu cầu bạn tự thực hiện các động tác tương tự để đánh giá vận động chủ động - là khả năng bạn tự cử động khớp vai.

Người bị Đông Cứng Khớp Vai thường giảm cả hai loại vận động. Việc so sánh hai loại vận động này giúp xác định mức độ hạn chế và nguyên nhân gây đông cứng khớp.

Bác sĩ Dương có thể đề nghị thêm các cận lâm sàng để giúp bác sĩ loại trừ các nguyên nhân khác gây cứng và đau, bao gồm:

• X-quang: để loại trừ các bệnh lý xương khớp khác như thoái hóa khớp vai
• MRI hoặc siêu âm: nếu nghi ngờ rách gân chóp xoay kèm theo

ĐIỀU TRỊ ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI: Không phẫu thuật vẫn có thể khỏi bệnh

Điều trị bảo tồn không phẫu thuật (là lựa chọn đầu tiên của Bác sĩ Dương): Phần lớn bệnh nhân bị Đông Cứng Khớp Vai có thể cải thiện đáng kể nhờ các phương pháp điều trị đơn giản, tập trung vào việc kiểm soát cơn đau và phục hồi biên độ vận động.

Một yếu tố quan trọng không nên bỏ qua là kiểm soát tốt các bệnh lý nền phần làm nặng thêm tình trạng Đông Cứng Khớp Vai. Ví dụ, nếu bạn mắc bệnh đái tháo đường và chỉ số HbA1c đang ở mức cao, hãy trao đổi với bác sĩ nội khoa hoặc bác sĩ nội tiết để điều chỉnh thuốc và kiểm soát đường huyết tốt hơn - điều này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tổng thể mà còn hỗ trợ quá trình phục hồi vận động vai diễn ra nhanh hơn. Bác sĩ Dương có thể lựa chọn điều trị bảo tồn, bao gồm:

• Thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs): Giúp giảm đau, giảm viêm
• Tiêm Steroid vào khớp vai: Bác sĩ Dương có thể tiêm Corticosteroid giúp giảm viêm mạnh, giảm đau nhanh
• Bơm giãn bao khớp (Hydrodilatation): Tiêm dung dịch vô trùng vào khớp để giúp bao khớp giãn ra và kéo dài bao khớp, tăng biên độ vận động
• Vật lý trị liệu: Là chìa khóa điều trị, bao gồm các bài tập kéo giãn khớp vai (xoay ngoài, gập vai, kéo tay ngang thân…)
• Bác sĩ Dương lưu ý: Kiên trì là yếu tố quan trọng nhất. Việc bỏ dở điều trị có thể khiến khớp vai tiếp tục cứng hơn và dai dẳng hơn.

KHI NÀO CẦN PHẪU THUẬT ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI?

Nếu các triệu chứng không cải thiện với phương pháp bảo tồn, Bác sĩ Dương có thể chỉ định phẫu thuật, có thể kết hợp hai phương pháp sau để đạt kết quả tối ưu:

• Nắn vai dưới gây mê: Di chuyển khớp vai khi bệnh nhân đang mê để phá mô dính để tăng tầm vận động
• Nội soi khớp vai: Cắt bao khớp bị dính bằng dụng cụ nội soi chuyên biệt

Sau phẫu thuật, đa số các bệnh nhân do Bác sĩ Dương điều trị có kết quả tốt, thời gian hồi phục từ 6 tuần đến 3 tháng. Vật lý trị liệu vẫn là bắt buộc để duy trì biên độ vận động và phòng ngừa tái phát.

ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI CÓ TÁI PHÁT KHÔNG?

Trong đa số trường hợp, bệnh nhân hồi phục gần như hoàn toàn sau điều trị. Tuy nhiên, một số người - đặc biệt là bệnh nhân đái tháo đường - có thể còn một mức độ cứng vai nhẹ kéo dài. Bệnh có thể tái phát nếu yếu tố nguy cơ (như đái tháo đường không kiểm soát) vẫn còn tồn tại.

Nếu bạn bạn cảm thấy vai mình ngày càng cứng và đau dai dẳng không rõ nguyên nhân, hoặc nghi ngờ bị Đông Cứng Khớp Vai, hãy liên hệ ngay với Bác Sĩ Chuyên Khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên gia đầu ngành về Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại Thành phố Hồ Chí Minh để được thăm khám và điều trị đúng cách.