HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI HOẶC VIÊM GÂN CHÓP XOAY: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ ĐIỀU TRỊ

SƠ LƯỢC VỀ HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI/ VIÊM GÂN CHÓP XOAY

Đau vai là một trong những tình trạng phổ biến nhất trong bệnh lý cơ xương khớp, ảnh hưởng đến mọi độ tuổi - từ vận động viên trẻ tuổi cho đến người lao động lớn tuổi. Trong số các nguyên nhân gây đau vai, Hội Chứng Chèn Ép Vai là tình trạng thường gặp nhất. Chèn Ép Vai còn được gọi là Viêm Gân Vai Của Người Bơi Lội hoặc Vai Của Người Chơi Tennis hay Viêm Gân Chóp Xoay

Những người bị Hội Chứng Chèn Ép Vai có thể bị đau dữ dội trong lúc hoạt động và cả khi nghỉ ngơi, cánh tay yếu và khó giơ tay lên cao. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, Hội Chứng Chèn Ép Vai có thể dẫn đến thoái hóa gân chóp xoay và thậm chí là Rách Chóp Xoay hoặc Đông Cứng Khớp Vai.

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương, với nhiều năm kinh nghiệm ở vị trí Trưởng khoa, quản lý chuyên môn trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại TP. Hồ Chí Minh, hiện đang đảm nhiệm công tác chẩn đoán và điều trị các bệnh lý vùng vai, trong đó có Hội Chứng Chèn Ép Vai/Viêm Gân Chóp Xoay - một nguyên nhân phổ biến gây đau và hạn chế vận động ở khớp vai. Tùy theo mức độ tổn thương và nhu cầu vận động của từng người bệnh, Bác sĩ Dương sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, từ bảo tồn không phẫu thuật đến can thiệp phẫu thuật khi cần thiết. Việc điều trị đúng hướng không chỉ giúp giảm đau, phục hồi chức năng mà còn ngăn ngừa các tổn thương thứ phát tại các cấu trúc quan trọng xung quanh khớp vai.

Bài viết sau đây được Bác sĩ Dương chia sẻ với mục tiêu cung cấp thông tin Y khoa, giúp người bệnh có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng Hội Chứng Chèn Ép Vai/Viêm Gân Chóp Xoay - từ nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán cho đến các phương pháp điều trị.

HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI/ VIÊM GÂN CHÓP XOAY LÀ GÌ?

Khớp vai là một trong những khớp linh hoạt nhất của cơ thể, cho phép cánh tay chuyển động đa hướng. Cấu trúc khớp vai bao gồm xương cánh tay, xương bả vai và xương đòn.

Các gân chóp xoay là nhóm gân cơ bám từ xương bả vai lên đầu trên xương cánh tay, giúp ổn định và điều khiển các cử động nâng, xoay, duỗi tay. Giữa gân chóp xoay và mỏm cùng xương bả vai có một túi hoạt dịch giúp giảm ma sát khi cử động. Khi vùng này bị viêm hoặc không gian bị thu hẹp, mỏm cùng cọ xát vào gân và túi hoạt dịch, gây kích ứng và đau, gây tình trạng "kẹt", gọi là Hội Chứng Chèn Ép Vai.

NGUYÊN NHÂN GÂY HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI/ VIÊM GÂN CHÓP XOAY

Qua nhiều năm điều trị cho hàng ngàn bệnh nhân mắc Hội Chứng Chèn Ép Vai/Viêm Gân Chóp Xoay, Bác sĩ Dương thường xuyên ghi nhận những nguyên nhân dưới đây hay gặp ở phần lớn bệnh nhân:

1. Ở người trẻ:

• Vận động viên hoặc người chơi thể thao các môn sử dụng tay nhiều trên đầu: bơi lội, bóng chuyền, cầu lông, tennis...

Người tập gym với bài đẩy vai/nâng tạ không đúng kỹ thuật

2. Ở người lớn tuổi hoặc trung niên:

• Làm các công việc lặp lại như sơn nhà, xây dựng, treo rèm, dọn dẹp trần cao...
• Lão hóa gây thoái hóa gân và hình thành gai xương mỏm cùng

3. Yếu tố khác:

• Chấn thương vai nhẹ nhưng không điều trị dứt điểm

TRIỆU CHỨNG CẢNH BÁO HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI/ VIÊM GÂN CHÓP XOAY

Nhiều bệnh nhân của Bác sĩ Dương ban đầu chỉ cảm thấy vai đau nhẹ như không có vấn đề gì nghiêm trọng. Nhưng cũng có người sau một lần vận động mạnh thì vai đau rõ rệt. Bệnh có thể khởi phát âm thầm hoặc đau rõ ràng sau vận động. Triệu chứng điển hình thường gặp như sau:

• Đau âm ỉ vùng trước hoặc bên ngoài vai
• Đau tăng khi giơ tay lên cao hoặc với tay
• Đau khi hạ tay hoặc xoay vai ra sau
• Đau nhiều về đêm, đặc biệt khi nằm nghiêng bên vai đau
• Cứng khớp, giảm tầm vận động, yếu sức cơ
• Gặp khó khăn khi mặc áo, thắt dây an toàn, gội đầu

Ở giai đoạn sớm, nhiều người cảm thấy triệu chứng nhẹ nên chủ quan bỏ qua không điều trị. Khi tình trạng nặng hơn mới đến gặp Bác sĩ Dương thì đã bị mất vận động vai hoặc Rách Chóp Xoay.

CHẨN ĐOÁN VIÊM GÂN CHÓP XOAY - CHÈN ÉP VAI NHƯ THẾ NÀO?

Sau khi trò chuyện để tìm hiểu về các triệu chứng và bệnh sử của bạn, Bác sĩ Dương sẽ tiến hành khám vai, thường bao gồm các bước như sau:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ Dương sẽ đánh giá vị trí đau, biên độ vận động, sức cơ, các nghiệm pháp đặc hiệu
  • Kiểm tra vai để tìm điểm nào đau nhất
  • Yêu cầu bạn giơ tay, xoay tay theo nhiều hướng khác nhau để xem khớp vai cử động ra sao
  • Nếu bạn đau quá không cử động được, bác sĩ sẽ giúp bạn di chuyển cánh tay để kiểm tra xem vai có bị cứng không
  • Kiểm tra xem tay bạn còn khỏe không, có bị yếu lực hay không
  • Đánh giá thêm xem vai có đang gặp vấn đề nào khác nữa không
  • Đồng thời, bác sĩ cũng sẽ khám vùng cổ để loại trừ nguyên nhân đau do chèn ép thần kinh cổ, thoái hóa hay viêm khớp cổ

• Chụp X-quang: để phát hiện gai xương mỏm cùng gây chèn ép
• Siêu âm khớp vai: giúp quan sát trực tiếp gân chóp xoay và túi hoạt dịch
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): đánh giá chính xác mức độ viêm, rách gân hoặc tổn thương đi kèm

ĐIỀU TRỊ VIÊM GÂN CHÓP XOAY VÀ HỘI CHỨNG CHÈN ÉP VAI

Mục tiêu của việc điều trị là giúp bạn giảm đau và lấy lại khả năng cử động bình thường ở vai. Bác sĩ Dương sẽ dựa vào nhiều yếu tố như độ tuổi, mức độ vận động hàng ngày và tình trạng sức khỏe tổng quát của bạn để đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất.

🔸 Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật) - chiếm đa số:

1. Nghỉ ngơi - tránh hoạt động quá mức: tránh giơ tay quá đầu, mang vác nặng

2. Thuốc giảm đau kháng viêm (NSAIDs): giúp kiểm soát đau và viêm

3. Vật lý trị liệu - phục hồi chức năng:

• Bài tập kéo giãn tăng biên độ vận động
• Tăng cường cơ chóp xoay và cải thiện tư thế

4. Tiêm corticoid vào túi hoạt dịch dưới mỏm cùng:

• • Dành cho trường hợp đau nhiều, không đáp ứng điều trị thường quy, kết hợp thuốc tê

🔸 Phẫu thuật nội soi

Bác sĩ Dương sẽ đề nghị phẫu thuật nếu điều trị nội khoa thất bại:

• Cắt bỏ phần túi hoạt dịch bị viêm
• Cắt gai xương mỏm cùng để tạo khoảng trống cho gân chóp xoay
• Xử lý tổn thương phối hợp như: Rách Chóp Xoay, Viêm Gân Cơ Nhị Đầu, Viêm Khớp Vai nhỏ...

Phẫu thuật nội soi vai hiện nay an toàn, ít xâm lấn và cho kết quả tốt. Sau mổ, bệnh nhân được hướng dẫn tập phục hồi đúng cách để lấy lại chức năng vai.

BAO LÂU THÌ HỒI PHỤC?

Trong quá trình điều trị bảo tồn, Bác sĩ Dương nhận thấy có bệnh nhân hồi phục rất nhanh, chỉ sau vài tuần nghỉ ngơi và tập luyện đều đặn là vai đã đỡ đau rõ rệt, vận động gần như trở lại bình thường. Nhưng cũng có những trường hợp tiến triển chậm hơn, có thể mất vài tháng mới cải thiện rõ rệt, nhất là nếu trước đó để bệnh kéo dài quá lâu hoặc không tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị.

Còn sau phẫu thuật, thông thường bệnh nhân sẽ hết đau hoàn toàn sau khoảng 2 đến 4 tháng. Tuy nhiên, để vai cử động linh hoạt trở lại và hồi phục vận động hoàn toàn, thì thời gian hồi phục có thể kéo dài từ 6 đến 12 tháng, tùy theo cơ địa và mức độ kiên trì tập luyện của từng người mà mỗi người sẽ có tốc độ hồi phục khác nhau.

KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM?

👉 Nếu bạn có các dấu hiệu sau đây kéo dài trên 1 tuần, Bác sĩ Dương khuyên bạn hãy đi khám chuyên khoa cơ xương khớp:

• Đau vai liên tục, đặc biệt về đêm
• Mất sức cơ, yếu tay, không thể giơ tay lên cao
• Hạn chế vận động vai, khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày

Nếu bạn nghi ngờ bị Hội Chứng Chèn Ép Vai/ Viêm Gân Chóp Xoay, hãy liên hệ ngay với Bác Sĩ Chuyên Khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên gia đầu ngành về Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại Thành phố Hồ Chí Minh để được thăm khám và điều trị đúng cách.