Hội chứng ngón tay bật – Ngón tay cò súng, viêm bao gân gấp ngón tay

SƠ LƯỢC VỀ HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT

Hội Chứng Ngón Tay Bật, hay còn gọi là Ngón Tay Cò Súng hoặc Viêm Bao Gân Gấp Ngón Tay là hội chứng liên quan đến những gân có vai trò giúp các ngón tay co lại bình thường. Hội chứng này khiến cho ngón tay có cảm giác bị “kẹt” hoặc bị “khóa” khi uốn cong hoặc duỗi thẳng. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy cứng và đau ở các ngón tay. Khi ngón cái bị vấn đề này thì gọi là Ngón Tay Cò Súng. Tuy nhiên, bệnh có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ngón tay nào.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, bệnh tiến triển nặng gây sưng ngón tay vĩnh viễn, rách hoặc đứt gân ngón tay, co cứng khiến ngón tay không thể duỗi thẳng vĩnh viễn. Cùng Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương - với nhiều năm kinh nghiệm ở vị trí Trưởng khoa, quản lý chuyên môn và trực tiếp điều trị cho nhiều bệnh nhân trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại TP. Hồ Chí Minh tìm hiểu kỹ hơn về Hội Chứng Ngón Tay Bật trong bài viết dưới đây.

HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT LÀ GÌ?

Gân gấp ngón tay hoạt động như những sợi dây nối giữa cơ và xương ngón tay. Khi cơ co lại, các gân này sẽ kéo theo xương, giúp ngón tay cong theo. Mỗi gân gấp đi qua một ống bao gân riêng biệt, được gắn chặt vào xương ngón tay để giữ ổn định. Dọc theo bao gân là các dải mô được gọi là ròng rọc, có vai trò giữ cho gân luôn nằm sát xương trong suốt quá trình gấp và duỗi ngón tay.

Ròng rọc A1 nằm ở vị trí gốc ngón tay, ngay nơi tiếp giáp giữa ngón tay và lòng bàn tay, là vị trí thường bị tổn thương nhất trong Hội Chứng Ngón Tay Bật. Khi cần thiết để điều trị, ròng rọc A1 có thể được giải phóng mà không ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của ngón tay. Khi ròng rọc A1 bị viêm và dày lên, nó cản trở sự trượt của gân gấp mỗi khi bạn uốn cong ngón tay.

Theo thời gian, chính gân gấp cũng có thể bị viêm, thậm chí hình thành một nốt sần nhỏ, khiến tình trạng càng thêm nghiêm trọng. Mỗi lần gập ngón tay, nốt sần này khó đi qua ròng rọc, dễ bị kẹt lại hoặc bật ra một cách đột ngột, gây đau nhói. Trong những trường hợp nặng hơn, người bệnh không thể duỗi thẳng ngón tay. Ngón đeo nhẫn và ngón cái là những ngón thường bị ảnh hưởng nhất. Hội chứng này cũng có thể xảy ra đồng thời ở nhiều ngón tay. 

NGUYÊN NHÂN GÂY HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT

Hiện nay, nguyên nhân gây ra Hội Chứng Ngón Tay Bật vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, trong quá trình thăm khám và điều trị cho nhiều bệnh nhân, Bác sĩ Dương thường gặp các yếu tố nguy cơ lặp đi lặp lại sau đây: 

• Tình trạng bệnh lý: thường gặp hơn ở người mắc bệnh đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp, hội chứng ống cổ tay, suy giáp, bệnh lao 
• Hoạt động tay mạnh: xảy ra sau khi sử dụng mạnh các ngón tay
• Sử dụng tay liên tục: đặc biệt là những người hoạt động cầm nắm nhiều như nhân vên văn phòng, nội trợ, nha sĩ, nghệ sĩ chơi đàn, công nhân, lái xe…
• Tuổi tác: thường gặp hơn ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, cũng có trường hợp bị ngón tay cò súng bẩm sinh khiến ngón tay cái bị khóa.
• Giới tính: Phụ nữ bị nhiều hơn nam giới

TRIỆU CHỨNG CỦA HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT

Trong quá trình thăm khám cho nhiều bệnh nhân bị Hội Chứng Ngón Tay Bật, Bác sĩ Dương nhận thấy các triệu chứng thường khởi phát một cách âm thầm, từ từ mà không do chấn thương cụ thể nào, bao gồm:

• Xuất hiện cục u mềm ở gốc ngón tay
• Tình trạng đau khi uốn cong hoặc duỗi thẳng ngón tay
• Âm thanh “bật” hoặc “tách” khi co hoặc duỗi ngón tay
• Cảm giác bị “kẹt” hoặc “khóa” khi cử động ngón tay
• Cảm giác “cứng” và “khóa” có thể nặng nề hơn sau khoảng thời gian nghỉ ngơi, như khi thức dậy vào buổi sáng.

 Các triệu chứng có thể cải thiện trong ngày khi sử dụng bàn tay nhẹ nhàng, liên tục.

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương chẩn đoán Hội Chứng Ngón Tay Bật bằng cách trao đổi với bạn về tiền sử bệnh lý, về triệu chứng và thăm khám bàn tay của bạn. Bác sĩ Dương sẽ tìm kiếm các triệu chứng sau đây:

• Đau ở bao gân gấp ở lòng bàn tay
• Bao gân ở gốc ngón tay dày lên hoặc sưng lên
• Cảm giác kêu “lách cách” hoặc bị “kẹt” khi bạn uốn cong và duỗi thẳng ngón tay

Chụp X-quang hoặc các xét nghiệm khác thường không cần thiết cho chẩn đoán trong Hội chứng ngón tay bật.

BIẾN CHỨNG VỀ LÂU DÀI NẾU HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT KHÔNG ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ

Nếu không được điều trị kịp thời, Hội Chứng Ngón Tay Bật có thể dẫn đến nhiều biến chứng mà Bác sĩ Dương từng gặp ở không ít bệnh nhân như sau:

ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG NGÓN TAY BẬT

Tùy từng trường hợp cụ thể, BS Dương có thể đề xuất phương pháp điều trị bảo tồn không phẫu thuật hoặc điều trị phẫu thuật.

1. Điều Trị Bảo Tồn Không Phẫu Thuật Hội Chứng Ngón Tay Bật

Thông thường, phương pháp điều trị ban đầu được Bác sĩ Dương ưu tiên lựa chọn là bảo tồn không phẫu thuật, bao gồm:

• Nghỉ ngơi: Tránh các hoạt động khiến tình trạng nặng nề thêm, để cho bàn tay nghỉ ngơi
• Nẹp: Đeo nẹp vào ban đêm để giữ thẳng ngón tay bệnh trong lúc ngủ.
• Tập luyện: Độ kẹt, độ cứng và phạm vi chuyển động ở ngón tay bệnh có thể được cải thiện khi luyện tập các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng như bóp quả bóng cao su mềm

• Thuốc: Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể giúp giảm đau và giảm viêm.
• Tiêm steroid: Corticosteroid là một tác nhân chống viêm mạnh, BS Dương có thể đề xuất tiêm vào bao gân ở gốc ngón tay bệnh. Đa số trường hợp, tiêm steroid có thể giải quyết hiệu quả tình trạng này. 
  • Có thể tiêm lần thứ hai nếu các triệu chứng không cải thiện hoặc tái phát sau một thời gian
  • Nếu hai lần tiêm không giúp giải quyết vấn đề, BS Dương sẽ khuyến nghị phẫu thuật
  • Ở những bệnh nhân đái tháo đường, tiêm steroid ít hiệu quả nhưng tránh phải phẫu thuật. Steroid có thể gây tăng đường máu trong thời gian ngắn, do đó, trên người đái tháo đường cần theo dõi chặt chẽ glucose máu sau tiêm.

2. Điều Trị Phẫu Thuật Hội Chứng Ngón Tay Bật

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương sẽ đề xuất phẫu thuật nếu không cải thiện với điều trị bảo tồn. Nếu ngón tay bị kẹt ở vị trí cong hoặc gập đến mức không thể duỗi thẳng nhẹ nhàng, Bác sĩ Dương sẽ tiến hành phẫu thuật để ngăn ngừa cứng khớp vĩnh viễn.

• • Mục tiêu: Mục tiêu của quy trình phẫu thuật là giải phóng ròng rọc A1 để giải phóng ngón tay bật. Ròng rọc A1 gây ra tình trạng ngăn cản sự chuyển động của gân gấp, gây khó khăn cho gân gấp trượt qua bao gân. Sau khi giải phóng, gân gấp sẽ trượt dễ dàng hơn, giúp cảm giác kêu lách cách, và các triệu chứng như “kẹt”, “cứng”, đau…biến mất.
  • Quy trình: Phẫu thuật viên sẽ rạch một vết nhỏ ở lòng bàn tay hoặc dùng đầu kim để giải phóng ròng rọc A1 giúp gân gấp có thể trượt qua tự do và dễ dàng. Việc giải phóng ròng rọc A1 sẽ không gây ra vấn đề gì về sau này, đặc biệt là khi các ròng rọc khác vẫn còn nguyên vẹn.

• Biến chứng: Bất kỳ loại phẫu thuật nào cũng có thể xảy ra biến chứng, thường gặp như đau nhức tạm thời hoặc sưng tại vị trí phẫu thuật; các biến chứng sau đây hiếm gặp hơn:

• Nhiễm trùng

• Chấn thương dây thần kinh ngón tay, gây tê hoặc ngứa ran dọc theo ngón tay.

• Căng cơ khi gân cong ra khỏi xương, làm giảm phạm vi chuyển động của ngón tay; thường xảy ra khi ngoài ròng rọc A1, còn có thêm ròng rọc khác được giải phóng.

Phẫu thuật viên giỏi chuyên môn có thể giúp giảm thiểu nguy cơ xảy ra biến chứng.

• Phục hồi chức năng:

• Thông thường, ngay sau phẫu thuật, BS Dương sẽ yêu cầu bạn cử động ngón tay ngay
• Để có thể giảm đau và sưng, bạn nên nâng bàn tay lên cao hơn tim
• Vết mổ sẽ lành sau vài tuần, sưng và cứng sẽ biến mất hoàn toàn sau 4 đến 6 tháng. 
• Phẫu thuât mang lại hiệu quả đáng kể cho phần lớn bệnh nhân bị Hội Chứng Ngón Tay Bật. Chức năng ngón tay và tình trạng đau được cải thiện rõ rệt. Nhưng nếu trước khi phẫu thuật, tổn thương mất khả năng vận động hoặc co cứng đã xuất hiện rồi; thì sau phẫu thuật, chức năng vận động có thể không được phục hồi hoàn toàn.

Nếu bạn đang có cảm giác bị “kẹt” hoặc “khóa” khi cử động ngón tay, hoặc nghi ngờ bị Hội Chứng Ngón Tay Bật, hãy liên hệ ngay với Bác Sĩ Chuyên Khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên gia đầu ngành về Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại Thành phố Hồ Chí Minh để được thăm khám, tư vấn sớm và điều trị kịp thời, tránh biến chứng không đáng có!