Hội chứng ống cổ tay

Hội Chứng Ống Cổ Tay là tình trạng khá thường gặp, gây ra cảm giác tê, ngứa, kiến bò và đau đớn ở tay và cẳng tay. Tình trạng này xảy ra khi dây thần kinh giữa, một trong những dây thần kinh chính của bàn tay, bị chèn ép khi đi qua cổ tay. Hội Chứng Ống Cổ Tay phổ biến ở người làm việc văn phòng, người gõ máy tính thường xuyên, người lái xe, bán hàng, nội trợ, làm vườn…

Đối với phần lớn bệnh nhân, Hội Chứng Ống Cổ Tay có xu hướng trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến các rối loạn chức năng vĩnh viễn không thể phục hồi như mất cảm giác ở các ngón tay và yếu cơ.

Cùng Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương - với nhiều năm kinh nghiệm ở vị trí Trưởng khoa lâm sàng, quản lý chuyên môn và trực tiếp điều trị cho nhiều bệnh nhân trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại TP. Hồ Chí Minh tìm hiểu kỹ hơn về Hội Chứng Ống Cổ Tay trong bài viết dưới đây.

Ống cổ tay là một đường hầm hẹp ở cổ tay, nơi thần kinh giữa và các gân gấp đi qua để đến bàn tay. Thần kinh giữa xuất phát từ vùng cổ, đi qua cánh tay và khuỷu tay, rồi chui qua ống cổ tay để điều khiển cảm giác và vận động cho ngón cái, trỏ, giữa và một nửa ngón đeo nhẫn.

Hội chứng ống cổ tay xảy ra khi ống cổ tay bị hẹp hoặc khi màng hoạt dịch quanh gân gấp bị viêm, gây áp lực lên thần kinh giữa. Tình trạng chèn ép này làm giảm máu nuôi thần kinh, dẫn đến tê, châm chích, ngứa ran như kiến bò, đau và yếu bàn tay, đặc biệt là vùng ngón cái.

NGUYÊN NHÂN GÂY HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY - BÁC SĨ DƯƠNG GIẢI THÍCH

Qua quá trình khám chữa bệnh, Bác sĩ Dương nhận thấy Hội Chứng Ống Cổ Tay thường do nhiều yếu tố kết hợp chứ không chỉ một nguyên nhân duy nhất. Bệnh phổ biến hơn ở phụ nữ và người lớn tuổi. Những nguyên nhân thường gặp gồm:

• Di truyền: Nhiều người trong gia đình cùng mắc bệnh, thường có ống cổ tay nhỏ bẩm sinh, dễ chèn ép thần kinh giữa.
• Lặp đi lặp lại động tác tay: nhân viên văn phòng, công nhân, thợ thủ công… làm việc tay liên tục dễ gây viêm gân và chèn ép dây thần kinh.
• Tư thế cổ tay không phù hợp: Lái xe, làm bánh, cắt tóc... giữ cổ tay cong lâu làm tăng áp lực trong ống cổ tay.
• Phụ nữ mang thai: Sự thay đổi nội tiết khiến mô quanh cổ tay sưng, ép lên dây thần kinh.
• Bệnh toàn thân: Tiểu đường, viêm khớp dạng thấp, rối loạn tuyến giáp… cũng góp phần gây bệnh.

Bác sĩ Dương luôn xem xét kỹ các yếu tố này khi thăm khám để đưa ra hướng điều trị phù hợp.

TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GẶP CỦA HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

Khi thăm khám, Bác sĩ Dương thường gặp bệnh nhân than phiền bị tê, buốt hay ngứa ran ở ngón cái, trỏ, giữa và một nửa ngón áp út - cảm giác như kiến bò hoặc điện giật, nhất là về đêm. Ngón út thường không bị ảnh hưởng.

Một số người còn thấy tê lan lên cả cẳng tay, khuỷu tay, thậm chí vai, dễ nhầm với bệnh vai gáy. Nhiều bệnh nhân cảm thấy yếu tay, cầm nắm kém, hay đánh rơi đồ, khó cài cúc áo hay cầm bút.

Bác sĩ Dương cho biết bệnh thường khởi phát âm thầm, không chấn thương rõ ràng. Ban đầu, triệu chứng chỉ thoáng qua nên dễ bị bỏ qua. Khi nặng hơn, cảm giác tê đau dai dẳng, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

Triệu chứng hay nặng về đêm hoặc khi giữ cổ tay lâu như khi lái xe, cầm điện thoại. Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân nói với Bác sĩ Dương rằng chỉ cần lắc nhẹ tay là cảm giác dễ chịu hơn - đây là dấu hiệu điển hình của hội chứng ống cổ tay.

CHẨN ĐOÁN HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương sẽ thăm khám và trao đổi về tiền sử bệnh lý, và các triệu chứng của bạn. Bác sĩ sẽ kiểm tra cẩn thận bàn tay và cổ tay, thực hiện một số nghiệm pháp, như:

• Ấn mạnh hoặc gõ dọc theo dây thần kinh giữa ở lòng bàn tay và bàn tay để xem liệu điều này có gây ra cảm giác ngứa ran ở các ngón tay hay không (dấu hiệu Tinel).
• Uốn cong và giữ cổ tay ở tư thế gập để kiểm tra xem có xuất hiện tình trạng tê hoặc ngứa ran ở tay hay không.
• Kiểm tra độ nhạy ở đầu ngón tay và bàn tay
• Đánh giá xem các cơ quanh gốc ngón tay cái có bị yếu không.
• Kiểm tra tình trạng teo cơ ở các cơ xung quanh gốc ngón tay cái. Trong những trường hợp nặng, các cơ này có thể trở nên nhỏ hơn rõ rệt.

Thông thường, chỉ cần thăm khám lâm sàng là Bác sĩ Dương đã có thể chẩn đoán được Hội Chứng Ống Cổ Tay, không nhất thiết phải làm thêm xét nghiệm.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, Bác sĩ có thể chỉ định:

• X-quang: Để loại trừ các nguyên nhân khác như viêm khớp, gãy xương hay tổn thương dây chằng nếu có đau hoặc giới hạn vận động cổ tay.
• MRI: Giúp nhìn rõ các mô mềm, phát hiện những bất thường như u, sẹo chèn ép thần kinh hoặc loại trừ các nguyên nhân khác gây triệu chứng tương tự.

Việc chỉ định thêm xét nghiệm sẽ được Bác sĩ Dương cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY

Dù đây là một quá trình diễn ra từ từ, nhưng đối với hầu hết mọi người, Hội Chứng Ống Cổ Tay sẽ xấu đi theo thời gian nếu không được điều trị. Chính vì vậy, việc được thăm khám và chẩn đoán kịp thời là rất quan trọng. Trong giai đoạn sớm, điều trị có thể làm chậm lại hoặc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.

1. Điều Trị Bảo Tồn Không Phẫu Thuật Hội Chứng Ống Cổ Tay: Các phương pháp điều trị không phẫu thuật được Bác sĩ Dương sử dụng bao gồm:

• Đeo nẹp để giữ cổ tay ở vị trí thẳng giúp giảm áp lực lên dây thần kinh trong ống cổ tay…
• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID).
• Thay đổi hoạt động khi bàn tay và cổ tay của bạn ở cùng một vị trí quá lâu, đặc biệt là khi cổ tay của bạn bị cong hoặc duỗi. Trong một số trường hợp, thay đổi việc làm có thể giảm triệu chứng.
• Bài tập trượt thần kinh giúp dây thần kinh giữa di chuyển tự do hơn trong phạm vi của ống cổ tay (Xem thêm Hướng Dẫn Luyện Tập Trị Liệu Cho Hội Chứng Ống Cổ Tay)
• BS Dương có thể đề nghị tiêm steroid, là một thuốc chống viêm mạnh có thể được tiêm vào ống cổ tay. Tuy nhiên, chúng thường chỉ mang lại hiệu quả tạm thời chứ không mang lại lợi ích lâu dài.
• Tiêm PRP: Dùng chính máu người bệnh để tách lấy huyết tương giàu tiểu cầu, rồi tiêm vào vùng tổn thương. Một số nghiên cứu cho thấy có thể giảm triệu chứng tạm thời, nhưng hiệu quả lâu dài còn chưa rõ ràng.

2. Điều Trị Phẫu Thuật Hội Chứng Ống Cổ Tay

Nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương có thể đề nghị phẫu thuật. Nếu bệnh nhân bị tê kéo dài, teo cơ ở ngón tay cái và có những thay đổi rõ rệt về thần kinh, phẫu thuật có thể nhằm ngăn ngừa những tổn thương không thể phục hồi. Phẫu thuật này được gọi là giải phóng ống cổ tay.

Có hai phương pháp phẫu thuật khác nhau, mục đích làm giảm áp lực lên dây thần kinh giữa bằng cách cắt bỏ dây chằng ngang cổ tay (mái của ống cổ tay). Việc giải phóng dây chằng này làm tăng kích thước của đường hầm, từ đó giảm áp lực lên dây thần kinh giữa, cho phép lưu thông máu tốt hơn đến dây thần kinh.

• Phẫu thuật mở giải phóng ống cổ tay: Bác sĩ Dương sẽ thực hiện một vết rạch nhỏ ở lòng bàn tay để quan sát bên trong. Bác sĩ sẽ cắt đứt dây chằng ngang cổ tay (mái của ống cổ tay). Việc này làm tăng kích thước của đường hầm và giảm áp lực lên dây thần kinh giữa. Sau khi phẫu thuật, dây chằng có thể từ từ phát triển lại theo cách kéo dài hơn, tạo ra nhiều không gian hơn trong ống cổ tay và giảm áp lực lên dây thần kinh giữa.
• Phẫu thuật nội soi giải phóng ống cổ tay: Bác sĩ Dương sẽ rạch một hoặc hai đường nhỏ trên da và sử dụng một camera thu nhỏ hoặc ống nội soi để quan sát bên trong bàn tay và cổ tay. BS sử dụng dao phẫu thuật đặc biệt để chia dây chằng ngang cổ tay, tương tự như quy trình giải phóng ống cổ tay mở.
• Phục hồi sau phẫu thuật

Ngay sau khi hoàn thành phẫu thuật, BS Dương sẽ khuyến khích bạn nâng tay cao hơn tim và cử động các ngón tay nhằm giảm sưng và ngăn ngừa tình trạng cứng khớp.

Trong tuần đầu tiên sau phẫu thuật, đa số bệnh nhân đều cảm nhận các triệu chứng vào ban đêm thường cải thiện rõ rệt.

Sức mạnh cầm nắm và véo thường phục hồi sau 2-3 tháng. Nếu dây thần kinh bị tổn thương nặng từ trước, có thể mất 6-12 tháng để cải thiện, thậm chí không hồi phục hoàn toàn. Tuy vậy, phẫu thuật vẫn cần thiết để ngăn bệnh tiến triển xấu hơn.

Cảm giác tê và ngứa ran thường cải thiện trong vài tháng đầu sau mổ. Nhiều bệnh nhân nhẹ do Bác sĩ Dương điều trị cho biết họ hết tê ngay sau phẫu thuật. Với trường hợp nặng, có thể mất 6-12 tháng để phục hồi cảm giác, thậm chí có người không hồi phục hoàn toàn. Dù vậy, phẫu thuật vẫn rất quan trọng để ngăn bệnh nặng thêm.

Bạn có thể cần đeo nẹp hoặc băng cổ tay trong vài tuần sau phẫu thuật. Bạn sẽ được phép sử dụng tay cho các hoạt động nhẹ nhàng, nhưng cần lưu ý tránh gây khó chịu.

Bác sĩ Dương sẽ thảo luận với bạn về thời gian quay lại làm việc và liệu bạn có gặp phải hạn chế nào trong các hoạt động nghề nghiệp của mình hay không.

Nếu bạn đang mắc các tình trạng khác gây ra đau hoặc cứng ở tay hoặc cổ tay, như viêm khớp hoặc viêm gân, những vấn đề này có thể làm chậm tiến độ hồi phục tổng thể của bạn. Trong những trường hợp Hội Chứng Ống Cổ Tay kéo dài với tình trạng mất cảm giác nghiêm trọng hoặc teo cơ tại khu vực gốc ngón tay cái, quá trình phục hồi cũng sẽ lâu hơn.