SƠ LƯỢC VỀ VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Viêm Khớp Chè Đùi ảnh hưởng đến mặt dưới xương bánh chè và rãnh xương đùi nơi xương bánh chè di chuyển. Bệnh gây đau ở phía trước đầu gối, làm cho việc quỳ, ngồi xổm, và di chuyển lên xuống cầu thang trở nên khó khăn. Về lâu dài nếu không được điều trị, bệnh sẽ gia tăng nguy cơ chấn thương đầu gối.
Cùng Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương, với nhiều năm kinh nghiệm ở vị trí Trưởng khoa, quản lý chuyên môn và trực tiếp điều trị cho nhiều bệnh nhân trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Phẫu Thuật Thay Khớp - Y Học Thể Thao tại TP. Hồ Chí Minh, tìm hiểu kỹ hơn về Viêm Khớp Chè Đùi trong bài viết dưới đây.
VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI LÀ GÌ?
Xương bánh chè là xương nhỏ nằm trước khớp gối, giữa xương đùi và xương chày. Nó bảo vệ đầu gối và kết nối cơ đùi với xương chày. Xương bánh chè di chuyển trong rãnh ròng rọc trên xương đùi khi đầu gối uốn cong và duỗi thẳng. Sụn khớp bao phủ đầu xương đùi, rãnh ròng rọc và mặt dưới xương bánh chè, giúp các xương trượt nhẹ nhàng khi di chuyển chân.
Viêm Khớp Chè Đùi xảy ra khi sụn khớp ở mặt dưới xương bánh chè bị mòn, viêm, xương bên dưới có thể bị lộ ra, gây đau khi xương di chuyển trên bề mặt gồ ghề. Về lâu dài nếu không được điều trị, bệnh sẽ gia tăng nguy cơ chấn thương đầu gối.
NGUYÊN NHÂN GÂY VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Trong hơn 30 năm thăm khám và điều trị cho nhiều bệnh nhân bị Viêm Khớp Chè Đùi, Bác sĩ Dương thường xuyên ghi nhận hai nguyên nhân phổ biến sau:
1. Loạn sản xương bánh chè: tức là cấu trúc giải phẫu của xương bánh chè và rãnh ròng rọc không tương khớp. Khi xương bánh chè không nằm đúng vị trí trong rãnh, sẽ tạo ra sự mất cân đối trong lực phân bố lên sụn khớp, lâu dần làm tăng áp lực cục bộ lên sụn và dẫn đến hiện tượng bào mòn sụn, gây viêm đau.
2. Chấn thương, đặc biệt là gãy xương bánh chè: những tổn thương này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến bề mặt sụn khớp, khiến khớp mất đi độ trơn láng tự nhiên. Khi mặt khớp trở nên gồ ghề, mỗi cử động đều tạo ma sát, lâu ngày dẫn đến viêm khớp và đau kéo dài.
Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác sĩ Dương, đây là hai nguyên nhân rất thường gặp, đặc biệt ở những người từng bị chấn thương vùng gối hoặc có bất thường bẩm sinh về giải phẫu khớp chè đùi.
TRIỆU CHỨNG VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Trong quá trình thăm khám lâm sàng, Bác sĩ Dương nhận thấy phần lớn bệnh nhân bị Viêm Khớp Chè Đùi thường đến khám với những triệu chứng đặc trưng sau:
- Đau vùng trước đầu gối, đặc biệt khi quỳ, ngồi xổm, leo cầu thang hoặc khi đứng dậy từ ghế thấp. Cơn đau có xu hướng tăng dần theo thời gian nếu không được can thiệp đúng cách.
- Cảm giác lạo xạo, tiếng kêu lục cục khi cử động gối
- Khi bệnh tiến triển nặng, xương bánh chè có thể bị kẹt khi duỗi thẳng đầu gối.
Những biểu hiện này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn khiến bệnh nhân gặp khó khăn trong các hoạt động thể thao hoặc công việc phải di chuyển nhiều. Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố rất quan trọng để ngăn ngừa tổn thương tiến triển.
CHẨN ĐOÁN VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Để xác định chính xác bệnh lý Viêm Khớp Chè Đùi, Bác sĩ Dương thường trao đổi kỹ lưỡng với bệnh nhân, lắng nghe mô tả triệu chứng, quá trình tiến triển của cơn đau, cũng như các hoạt động thường gây khó chịu. Sau đó, Bác sĩ Dương sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng một cách chi tiết, kết hợp các động tác đánh giá chức năng khớp gối như co duỗi, kiểm tra vị trí và sự vận động của xương bánh chè, mức độ đau khi chịu lực hoặc thực hiện các thao tác chuyên biệt. Cụ thể như sau:
1. Tiền sử bệnh: BS Dương sẽ xác định vị trí đau, cường độ, tình huống gây đau (lên/xuống cầu thang, ngồi lâu hay đứng dậy). Thường đau sau xương bánh chè hoặc đau đầu gối trước.
2. Khám lâm sàng: BS Dương sẽ kiểm tra phạm vi chuyển động, dấu hiệu ma sát xương, teo cơ, tổn thương dây chằng.
3. Chẩn đoán hình ảnh: BS Dương sẽ đánh giá tổn thương và xác nhận chẩn đoán dựa trên các kết quả chụp chẩn đoán hình ảnh sau đây:
- X-quang: Đánh giá tổn thương xương và vị trí khớp.
- MRI: Xem xét chi tiết tổn thương mô mềm và sụn.
Với kinh nghiệm hơn 30 năm trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Phẫu Thuật Thay Khớp - Y Học Thể Thao, Bác sĩ Dương rất hiểu tầm quan trọng của việc chẩn đoán chính xác để đưa ra hướng điều trị phù hợp và hiệu quả nhất cho từng bệnh nhân.
ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN (KHÔNG PHẪU THUẬT) VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Dựa trên mức độ tổn thương và biểu hiện lâm sàng cụ thể của từng bệnh nhân, Bác sĩ Dương - với hơn 30 năm kinh nghiệm trong điều trị các bệnh lý khớp gối - thường ưu tiên phác đồ điều trị bảo tồn (không phẫu thuật) trong giai đoạn đầu, nhằm giúp người bệnh cải thiện triệu chứng mà không cần can thiệp xâm lấn. Bác sĩ Dương có thể đề xuất các phương pháp sau:
- Thuốc NSAID: Giảm đau, sưng, giảm viêm
- Tập thể dục: Giảm độ cứng và tăng cường các cơ hỗ trợ đầu gối, tránh động tác gây căng thẳng như ngồi xổm. Chuyển sang bài tập có tác động thấp như đi bộ, bơi lội.
- Thay đổi hoạt động: Tránh các động tác gây đau như leo cầu thang.
- Giảm cân: Giảm vài cân giúp giảm áp lực lên đầu gối, cải thiện vận động.
- Vật lý trị liệu: Tăng phạm vi chuyển động, củng cố cơ tứ đầu đùi để giảm áp lực lên xương bánh chè. Dừng bài tập nếu gây đau.
- Tiêm Steroid: Bác sĩ Dương có thể tiêm Steroid vào khớp gối, đây là thuốc chống viêm mạnh giúp giảm đau tại khớp.
- Tiêm bổ sung dịch nhờn khớp: BS Dương có thể tiêm chất cải thiện dịch nhờn khớp, hiệu quả của phương pháp này vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.
Theo kinh nghiệm điều trị thực tế của Bác sĩ Dương, nhiều bệnh nhân đã có cải thiện rõ rệt sau khi tuân thủ phác đồ điều trị bảo tồn, đặc biệt là khi kết hợp nghiêm túc giữa nghỉ ngơi - tập luyện - sử dụng thuốc.
ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT VIÊM KHỚP CHÈ ĐÙI
Trong những trường hợp bệnh nhân không cải thiện sau khi đã áp dụng đầy đủ các phương pháp điều trị bảo tồn, hoặc tổn thương khớp đã tiến triển nặng, Bác sĩ Dương sẽ xem xét can thiệp bằng phẫu thuật, tùy theo tình trạng của từng người bệnh. Dưới đây là một số phương pháp phẫu thuật mà Bác sĩ Dương có thể cân nhắc:
- Tạo hình sụn: Nội soi cắt tỉa, làm mịn bề mặt sụn bị tổn thương (áp dụng cho viêm khớp nhẹ đến trung bình).
- Căn chỉnh lại: Điều chỉnh mô mềm quanh xương bánh chè để cải thiện vị trí của nó trong rãnh ròng rọc.
- Ghép sụn: Dùng sụn khỏe mạnh (tự thân hoặc từ ngân hàng mô) để lấp vùng sụn tổn thương (thường dành cho bệnh nhân trẻ
- Chuyển củ chày: Dịch chuyển điểm bám của gân bánh chè để giảm áp lực lên vùng bị viêm khớp.
- Thay khớp chè đùi một phần: Trong phẫu thuật thay khớp gối một phần này, Bác sĩ Dương sẽ loại bỏ sụn bị tổn thương và một phần nhỏ xương ở khoang chè đùi. Mặt sau xương bánh chè được phủ bằng một nút nhựa để tái tạo bề mặt. Nút này sẽ khớp với một mảnh kim loại mỏng được gắn vào rãnh ròng rọc ở đầu xương đùi. Các bộ phận này thường được cố định vào xương bằng xi măng y tế. Không áp dụng Thay khớp chè đùi một phần nếu viêm khớp lan rộng.
- Thay toàn bộ khớp gối: Trong phẫu thuật này, tất cả bề mặt sụn của khớp gối được Bác sĩ Dương tái tạo lại. Đầu xương đùi và xương chày được bọc bằng bộ phận nhân tạo bằng kim loại, với một miếng đệm nhựa ở giữa để tạo bề mặt trượt mượt mà. Xương bánh chè cũng thường được tái tạo bằng một nút nhựa.
Viêm Khớp Chè Đùi gây đau đớn và di chuyển khó khăn, nếu không được điều trị, bệnh sẽ gia tăng nguy cơ chấn thương đầu gối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc chẩn đoán và điều trị Viêm Khớp Chè Đùi ở giai đoạn sớm là vô cùng quan trọng!
