VIÊM KHỚP VAI – SHOULDER ARTHRITIS

SƠ LƯỢC VỀ VIÊM KHỚP VAI

Bạn có bị đau vai từ nhẹ đến nặng, đau nặng hơn khi vận động không? Nếu có, có thể bạn bị Viêm Khớp Vai. Người trung niên và người cao tuổi thường gặp Viêm Khớp Vai do quá trình lão hóa tự nhiên, nhưng cũng có thể xuất hiện sau chấn thương hoặc do các bệnh lý khác như viêm khớp dạng thấp.

Viêm Khớp Vai gây ra đau và cứng khớp, khiến người bệnh khó khăn trong việc nâng cánh tay lên cao qua đầu, chải tóc, với tay lên kệ cao hoặc thực hiện các công việc hàng ngày khác. Nếu Viêm Khớp Vai không được điều trị sẽ dẫn đến tình trạng cứng khớp mãn tính, hạn chế khả năng vận động của vai, có thể gây tàn tật.

Dù hiện nay chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn Viêm Khớp Vai, nhưng vẫn có nhiều lựa chọn điều trị giúp kiểm soát bệnh. Nhờ đó, phần lớn người bệnh có thể giảm đau và duy trì các hoạt động hàng ngày.

Bài viết dưới đây là những chia sẻ được Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên gia đầu ngành về Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại Thành phố Hồ Chí Minh đúc kết từ hơn 30 năm khám và điều trị trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - chia sẻ về bệnh lý Viêm Khớp Vai, với mong muốn giúp người bệnh hiểu đúng và điều trị hiệu quả hơn trong giảm đau, giảm cứng khớp, tăng khả năng vận động, và tránh biến chứng tàn tật.

KHỚP VAI CÓ GÌ ĐẶC BIỆT?

Khớp vai là một trong những khớp linh hoạt nhất trong cơ thể, cho phép bạn đưa tay lên cao, ra sau lưng, hoặc xoay tay theo nhiều hướng. Vai được cấu tạo từ 3 xương là xương cánh tay, xương bả vai và xương đòn

Có hai khớp quan trọng ở vai:

• Khớp ổ chảo - cánh tay (glenohumeral): giúp tay vận động linh hoạt.
• Khớp cùng - đòn (khớp AC): nằm ở đỉnh vai, nơi xương đòn tiếp xúc với xương bả vai.

Cả hai khớp này đều có thể bị viêm. Viêm Khớp Vai là nguyên nhân phổ biến gây đau mãn tính và khuyết tật vai, ảnh hưởng đến hơn 20% dân số người cao tuổi. Những bệnh nhân mắc phải tình trạng này sẽ gặp các triệu chứng Viêm Khớp Vai như đau mãn tính, yếu và cứng khớp. Viêm Khớp Vai là do sụn khớp bị thoái hóa. Sụn ​​là lớp phủ mịn ở đầu xương vùng khớp giúp chuyển động trơn tru, không đau. Khi lớp sụn này bị thoái hóa, bị mòn đi, xương bị lộ ra và các triệu chứng Viêm Khớp Vai xuất hiện.

CÁC LOẠI VIÊM KHỚP VAI CHÍNH

• Thoái hóa khớp vai: Là loại viêm khớp phổ biến nhất, thường gặp ở người trên 50 tuổi. Do quá trình lão hóa, sụn khớp của xương thoái hóa, bị phá hủy. Sụn khớp bị mòn khiến xương cọ xát vào nhau gây đau và hạn chế vận động.
• Viêm khớp dạng thấp: Là bệnh tự miễn, hệ miễn dịch tấn công vào chính các khớp của cơ thể. Bệnh thường ảnh hưởng đến cả hai bên vai, lớp màng hoạt dịch bôi trơn khớp sưng lên và gây đau, sưng, cứng khớp kéo dài.

• Viêm khớp sau chấn thương: Đây là bệnh lý phát triển sau chấn thương ở khớp vai như trật khớp vai, chấn thương chóp xoay hoặc gãy xương vai… Ngay cả sau khi chấn thương được phục hồi, khớp vẫn có thể bị viêm do những thay đổi về mặt cơ học và hóa học bên trong khớp.
• Viêm khớp do Rách Chóp Xoay lâu ngày: Gân chóp xoay giúp giữ cho khớp vai vững chắc. Nếu gân này bị rách lâu ngày mà không được điều trị, khớp vai có thể bị biến dạng và dẫn đến viêm khớp.
• Hoại tử vô mạch: Là tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng xương vai, khiến phần xương bị chết dần và sụp đổ. Nguyên nhân có thể do dùng thuốc corticoid liều cao, uống rượu nhiều, bệnh lý di truyền, hoặc không rõ nguyên nhân.

TRIỆU CHỨNG VIÊM KHỚP VAI

Các bệnh nhân đến khám với Bác sĩ Dương khi bị Viêm Khớp Vai thường mô tả những dấu hiệu như sau:

• Đau vai: đau âm ỉ hoặc dữ dội, thường nặng hơn khi vận động hoặc về đêm.
• Cứng khớp: khó thực hiện các động tác như nâng tay, chải tóc, mặc áo chui đầu hoặc với tay lên cao qua đầu
• Tiếng lạo xạo, lục cục khi cử động vai
• Sưng, nóng khớp (gặp ở viêm khớp dạng thấp)
• Yếu cơ quanh vai

CHẨN ĐOÁN VIÊM KHỚP VAI

Nếu nghi ngờ Viêm Khớp Vai, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương sẽ tiến hành xem xét tiền sử ban đầu và thăm khám toàn diện để xác định các vùng đau và nhạy cảm.

1. Khám lâm sàng: Bác sĩ Dương sẽ kiểm tra các tình trạng sau đây:

• Yếu cơ, teo cơ
• Đau khi sờ nắn
• Hạn chế vận động chủ động và thụ động
• Kiểm tra tổn thương gân, cơ, dây chằng quanh khớp
• Dấu hiệu viêm đa khớp (gợi ý Viêm khớp dạng thấp)
• Nghe/ cảm nhận tiếng lạo xạo trong khớp

2. X-quang: Bác sĩ Dương có thể đề nghị chụp X-quang, tìm kiếm các dấu hiệu sau đây để xác nhận chẩn đoán:

• Hẹp khe khớp
• Mọc gai xương
• Thay đổi cấu trúc xương

3. Tiêm thuốc thử chẩn đoán: Bác sĩ Dương có thể:

• Tiêm thuốc tê vào khớp: nếu giảm đau tạm thời, xác định triệu chứng do viêm khớp.
• Nếu không giảm đau: cần tìm nguyên nhân khác.

ĐIỀU TRỊ VIÊM KHỚP VAI NHƯ THẾ NÀO?

Mục tiêu chính của BS CK2 Trần Văn Dương trong điều trị là làm giảm các triệu chứng viêm khớp vai như đau và hạn chế vận động.

1. Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật) Viêm Khớp Vai

• Nghỉ ngơi và thay đổi thói quen sinh hoạt để giảm tải lên vai.
• Tập vật lý trị liệu để duy trì độ linh hoạt và sức mạnh cơ vai.
• Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs)
• Chườm ấm/lạnh để giảm đau tạm thời (20 - 30 phút mỗi lần, 2 - 3 lần/ngày).

• Tiêm thuốc corticoid vào khớp trong những trường hợp đau nhiều giúp giảm đau nhanh nhưng tác dụng tạm thời
• Dùng thuốc điều trị đặc hiệu, thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs) nếu là viêm khớp dạng thấp (do bác sĩ chuyên khoa kê toa).
• Thực phẩm chức năng như glucosamine hoặc chondroitin có thể hỗ trợ, nhưng hiệu quả còn đang được nghiên cứu.
• Không tiêm dịch khớp nhân tạo hay chất nhờn khớp (dùng trong Thoái Hóa Khớp Gối) vì không hiệu quả trong Viêm Khớp Vai.

Lưu ý: Người bệnh tránh tự ý dùng thuốc. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào.

Nhiều bệnh nhân có thể chung sống với các triệu chứng trong nhiều năm trước khi tìm kiếm sự hỗ trợ y khoa. Nếu Viêm Khớp Vai không được điều trị sẽ dẫn đến tình trạng cứng khớp, hạn chế khả năng vận động của vai, có thể gây tàn tật.

2. Điều trị phẫu thuật Viêm Khớp Vai:

Khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, hoặc bệnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, BS CK2 Trần Văn Dương có thể chỉ định phẫu thuật. Mỗi bệnh nhân sẽ có một phương pháp phẫu thuật riêng dựa trên mức độ nghiêm trọng của bệnh viêm khớp, cường độ của các triệu chứng và mức độ chức năng vai của bệnh nhân.

a. Phẫu thuật nội soi khớp vai: Bác sĩ Dương sẽ làm sạch khớp, loại bỏ các mảnh sụn thoái hóa, mài bỏ gai xương.

b. Phẫu thuật thay khớp vai:

• Thay một phần khớp vai: thay chỏm xương cánh tay.
• Thay toàn bộ khớp vai: thay cả chỏm xương và ổ chảo.
• Thay khớp vai đảo chiều: dành cho người bị rách gân chóp xoay không thể phục hồi. Thiết kế khớp đặc biệt này cho phép sử dụng cơ delta để vận động thay vì cơ chóp xoay.c.

c. Phẫu thuật cắt bỏ một phần xương đòn: Dành cho người bị viêm khớp cùng - đòn (khớp AC). Có thể thực hiện qua mổ nội soi hoặc mổ hở.

3. Phục hồi sau mổ và phòng ngừa biến chứng:

• Sau phẫu thuật, người bệnh sẽ được hướng dẫn tập phục hồi chức năng để vai vận động trở lại.
• Các yếu tố ảnh hưởng kết quả: bệnh lý nền (tăng huyết áp, tiểu đường), hút thuốc, trầm cảm.
• Một số biến chứng có thể xảy ra như: nhiễm trùng, chảy máu, huyết khối, tổn thương dây thần kinh... nhưng tỉ lệ thấp.

Nếu bạn đang gặp phải triệu chứng đau vai kéo dài, có thể bạn bị Viêm Khớp Vai. Đừng ngần ngại đến gặp Bác Sĩ Chuyên Khoa 2 Trần Văn Dương - chuyên gia đầu ngành về Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại Thành phố Hồ Chí Minh để được để được khám và tư vấn đúng cách.